آیا اولین بازدید شماست؟ ثبت نام

نمایش نتایج: از شماره 1 تا 1 , از مجموع 1
  1. #1
    GULF 4 PERSIAN آنلاین نیست.
    افتخاری


    شاهكارى بر بلنداى جلگه پرشكوه مرودشت

    نسيم خليلى



    تخت جمشيد، يادگارى از عظمت امپراتورى پهناور هخامنشى، آرميده در پناه دشتستانى گسترده، در تنهايى ستون ها و كتيبه ها، خاطرات ديرينگى خويش را مرور مى كند. گشت و گذارى در دل اين مجموعه وسيع، تصوير گمشده شاهان هخامنشى را در پس زمينه ذهنت مى كارد و مى پروراند. صفه اى بزرگ كه قبل از آن صخره اى پهناور بوده است و پشت بندش توده هاى سنگى كه گيرشمن به دم چلچله تشبيهش كرده است. دم چلچله اى كه از پرواز باز ايستاده و آرام، آرميده است. تخت جمشيد را بايد شاهكارى از هنر و شكوه عصر و زمانه اى انگاشت كه در گذشته هاى دوردست رها شده است.

    خاطره اى از شكوه ايران زمين و در عين حال بازتاباننده روزگارى كه هنر در خدمت قدرت مى باليد و پر پرواز مى گسترد. يادگارى بديع از در هم تنيدگى ملت هاى مختلف در شكل دهى به بنايى شاهانه و عظيم !حجارى هاى شكوهمند بر دل سنگى ديواره هاى تنومند، نشانى كهن از قدرت مدارى شگرف سلسله اى باستانى است.

    مردانى از ملت هاى مختلف با هداياى خاص سرزمين خويش به بارگاه شكوهمند شاه هخامنشى شتافته اند و همچون قطارى از احترامى جهانى، صف كشيده اند؛ طرحى كه مى توان آن را سمبلى از مجموعه تخت جمشيد دانست و تصويرى كه مى توان آن را تلاش هنر خيالپردازانه باستان، در جهت نزديك تر شدن به واقع نمايى يا رئاليسم قلمداد كرد و در عين حال تلاشى براى بازنمايى و تجسم قدرت شاهانه!داريوش، بعد از پايان معمارى كاخ سلطنتى خود در شوش، تصميم گرفت پايتختى تشريفاتى براى خود و اخلاف خويش برگزيند تا علاوه بر دو پايتخت هگمتانه (تختگاه سلسله پيشين: ماد)، هخامنشيان صاحب پايتختى شوند كه مراسم ملى نوروز را در آن برگزار كرده و از ميهمانان خارجى استقبال كنند. پايتختى كه بعدتر به نماد شكوه اين سلاله تبديل شد و اهميتى بس فزون تر از دو پايتخت پيشين پيدا كرد.

    ظاهراً انتخاب عنوان تخت جمشيد براى اين مجموعه، گواهى بر اين مدعاست كه خاندان سلطنتى، مراسم پر شكوه نوروز را در همين مكان برگزار مى كرده اند و اين در واقع يك سنت ديرينه بوده است. داريوش در كتيبه اى نقر شده بر ديواره هاى تخت جمشيد، به ضرورت برگزارى مراسم جشن و شادمانى نوروز اشاره كرده و مى نويسد:«خداى بزرگ است اهورا مزدا كه اين آسمان را آفريد، كه اين زمين را آفريد، كه انسان را آفريد و شادى را براى انسان آفريد.» بد نيست اشاره شود كه در اساطير ايران كهن، جمشيد استوره اى را پايه گذار نوروز دانسته اند. فردوسى در اين مورد نگره جالبى دارد و آن هم اين كه، چون جمشيد در روز هرمز از فروردين يعنى اولين روز سال بر تختى نشست كه ديوان آن را به آسمان بردند، مردم آن روز را جشن مى گيرند و شايد سنت تاب خوردن در روز اول فروردين در برخى از روستاها از همين اعتقاد گرفته شده باشد. اما با قبول هر انگاره اى بايد پذيرفت كه جمشيد آفريننده واقعى جشن كهن نوروز است، قهرمانى ايزدى كه به مناسبت فرمانروايى هزار ساله اش در ايران زمين نامدار شده است.


    «ويژگى اين فرمانروايى آرامش و وفور نعمت بوده و طى آن ديوان و اعمال زشتشان _ ناراستى و گرسنگى و بيمارى و مرگ - هيچ نفوذى نداشتند.» (شناخت اساطير ايران _ جان هينلز _ ترجمه ژاله آموزگار _ نشر چشمه _ ص ۵۶)در جاى ديگر درباره جمشيد آمده است: «جمشيد نخستين پادشاه است. اهورا مزدا با دادن دو ابزار (نگين و عصاى زرنشان) او را صاحب اقتدار گردانيد. ... جمشيد سيصد سال پادشاهى كرد و در اين مدت، هيچ بدى در جهان نبود و كسى از مرگ رنجه نمى شد. مرغان در برابر تخت افسانه اى او صف زده و آدميان و ديوان به اطاعت او در آمده بودند.» (فرهنگ اساطير و اشارات داستانى در ادبيات فارسى _ دكتر محمدجعفر ياحقى _ انتشارات سروش _ ۱۶۵) اكنون بايد پرسيد كه آيا شاهان هخامنشى، با ارزش نهادن به اين آيين شكوهمند برساخته جمشيد، مى كوشيدند خود را به مرتبه شكوه و عظمت فرمانروايى اش برسانند؟ اگر به ياد بياوريم كه در قاموس انديشه وار ايران زمين «جم، پيش نمونه آرمانى همه شاهان است و نمونه اى است كه همه فرمانروايان بدو رشك مى برند» (شناخت اساطير ايران - همان)، به پاسخ تلويحى نهفته در اين پرسش ترديد آلود دست يافته ايم.

    اما درباره بنا هاى هنرمندانه اى كه در طول زمانى دراز (تقريباً ۱۵۰ سال) و به دست شاهان هخامنشى در دل تخت جمشيد گنجانده شده است، بايد گفت كه اين مجموعه، نمايى و چشم اندازى كلى از بازنمايى راستين فراز و نشيب حكومت است. وسعت تمام ساختمان هاى روى صفه در حدود ۱۳۵ هزار متر مربع است. از اين ساختمان ها قسمت هايى كه مربوط به بارعام، پذيرايى هاى رسمى و شرفيابى نمايندگان كشورها و برگزارى جشن هاى مذهبى بوده وسعت زياد داشته، درهاى ورودى آنها عريض بودند از جمله اين كاخ ها بايد از كاخ آپادانا و تالار صدستون نام برد. ديگر ساختمان ها كه براى سكونت شاه، وليعهد، ملكه و خاندان سلطنتى و همچنين دفتر و جايگاه نگهبانان بوده كوچكتر بود.بيشترين بنا ها و عظيم ترين بنا ها به داريوش كه روزگارى از قدرت مدارى بى رقيب را پشت سر مى نهاده است، تعلق دارد.

    كاخ داريوش، كاخى تقريباً كوچكتر از كاخ شوش است، با يك «تالار مركزى ستون دار كه در جوانب راست و چپ آن اتاق ها قرار داشته و به ايوانى داراى ستون هاى چوبى باز مى شده است.» كه ظاهراً الهامى بوده است از سرا هاى نرديك، با سر ستون هايى به شكل سر انسان! آيا اين گونه سنگ تراشى را نمى توان ناشى از احترام انسان مدارانه اين زمانه دانست؟!از ديگر بنا هاى ارزشمند نهفته در دل تخت جمشيد كه بازتاباننده ذوق و ابتكار انسان باستان محسوب مى شود بايد به تالارى موسوم به «دروازه ملل» اشاره كرد كه در واقع سالن انتظار نمايندگان ملت ها بوده است. درون اين تالار سكوهاى سنگى در چهار طرف تعبيه شده است كه محل نشستن مهمانان بوده است. تالار داراى سه در ورودى و خروجى پهن است كه دو ديوار سنگى در درگاه غربى و شرقى به صورت نقش برجسته نمايان مى شود. نقش اين دو درگاه به شكل موجودات اساطيرى است.مهمترين بناى تخت جمشيد كاخ آپاداناست كه از لحاظ وسعت، زيبايى و هنر نهفته در معمارى كهنسالش در ميان ساير بنا ها جلوه نمايى خاصى دارد.

    با چشم اندازى زيبا به سوى جلگه پر شكوه مرودشت! اين كاخ به زيبايى آبستن برجسته ترين و شكوهمندترين نقش برجسته هاى تخت جمشيد است؛ با سرستون هايى به شكل سر شير كه از نگاه سنتى، نماد قدرت محسوب مى شده است. كاخ صد ستون كه به دستور جانشين داريوش يعنى خشايارشا، بنا نهاده شده است هم كم از زيبايى آپادانا ندارد. كاخى پر شكوه با صد ستون سنگى ستبر!از ديدنى هاى اين كاخ، نقوش حجارى شده درگاه ها است، اين نقش برجسته ها در درگاه جنوبى شامل تخت شاهنشاهى است كه بر دست ۲۸ نفر از نمايندگان ملل تابعه امپراتورى هخامنشيان قرار گرفته است. در بالاى تصوير و در پشت سر شاه يك نفر خدمتگزار مخصوص ديده مى شود. بر درگاه هاى شرقى و غربى نيز نقوشى با مضمون نبرد پادشاه با حيوان افسانه اى نقر گرديده است. بناى مهم ديگر تخت جمشيد كاخ نهفته در مركز كاخ هاى ديگر است كه به همين جهت نيز به «كاخ مركزى» شهره شده است.

    از مشخصات بارز اين بناى كهن وجود سرستون هايى به شكل سر انسان و بدن حيوانات است كه ظاهراً سمبلى در پس پشت خود دارد. اما يكى از جالب ترين كاخ ها، كاخى است موسوم به «تچر» كه پنجره هايى رو به تابش نور آفتاب دارد .بدين جهت باستانشناسان بر اين باور پاى مى فشارند كه اين بنا از جمله كاخ هاى زمستانى مجموعه بوده است. در بلندترين صفه تخت جمشيد نيز كاخ اختصاصى خشايارشا به نام «هديش» ايستاده است. از ويژگى هاى منحصر به فرد اين كاخ نقش برجسته هاى درون پنجره هاست كه در ديگر كاخ ها به چشم نمى خورد. در اين تصاوير هديه آورانى نقش گرديده است. بازتاباننده سمبليك تخت جمشيد، به عنوان مامن ميهمانان خارجى! ظاهراً خشايارشا دستور داده بود «تصوير پادشاه را در گوشه هاى پنجره ها مانند قهرمان مغلوب كننده هيولا ها نقش كنند.» شايد شاهنشاه هخامنشى بدين وسيله مى كوشيد قدرت خود را به رخ مخاطب كشيده و به آيندگان بسپارد.

    جالب اينجاست كه باستانشناسان در گوشه گوشه تخت جمشيد و در لابه لاى حفارى هاى خويش به نشانه هاى متعددى از تاثير فرهنگ و هنر ملل ديگر برخورده اند. پيش از اين به تاثير تمدن مصرى و نرديك در معمارى بناهاى ارزشمند تخت جمشيد اشاره كرديم. بد نيست اضافه كنيم كه «كاوش هاى موسسه شرقى شيكاگو موجب كشف شاهكارى عالى از مجسمه سازى يونانى در خرابه هاى تخت جمشيد گرديد كه پنلوپ۱ را نشان مى دهد، و آن متعلق به قرن پنجم قبل از ميلاد است.» (ايران از آغاز تا اسلام _ گيرشمن _ ترجمه دكتر محمد معين _ انتشـــارات معين _ ص ۲۰) البته گيرشمن بعدتر اضافه مى كند كه «مجسمه سازى نمى بايست از ساختن پيكر شاهنشاه، يا شايد چند تن از مقتدر ترين افراد شاهنشاهى وى تجاوز كرده باشد.» (همان _ ص ۲۰۴) و اما قدرى آن سوتر از تخت جمشيد پهناور و در سينه كش كوهى به نام رحمت، آرامگاه شاهان درگذشته هخامنشى خودنمايى مى كند. شاهانى كه روزگارى اين مجموعه عظيم معمارى و هنرورى را بنا نهادند تا ماندگار و جاودانه شوند. آرام در قبر خويش خفته اند و به ترديد نظاره مى كنند.


    پى نوشت:
    ۱- پنلوپ يكى از اساطير يونانى است.



    › See More: شاهكارى بر بلنداى جلگه پرشكوه مرودشت
    من بت پرست نیستم!!!
    برداشت نادرست مکن!
    همچون پدرم کوروش بزرگ یکتاپرستم...
    من سجده بر عشق می کنم...
    بوسه بر خاک پاکان میزنم...
    من سجده بر پروردگاری می کنم که کوروش را آفرید تا درس آزادگی و انسانیت را به من بیاموزد


  2. کاربر مقابل از GULF 4 PERSIAN عزیز به خاطر این پست مفید تشکر کرده است:


 

 

اطلاعات موضوع

کاربرانی که در حال مشاهده این موضوع هستند

در حال حاضر 1 کاربر در حال مشاهده این موضوع است. (0 کاربران و 1 مهمان ها)

کسانی که مطلب فوق را خوانده اند ، به این مطالب هم سر زده اند :

  1. زندگینامه گوگلي المو ماركوني مخترع راديو
    توسط Sina در انجمن زندگی شعرا و دانشمندان
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 06-13-2014, 04:48 PM
  2. شكوفه كره بادام‌زميني
    توسط روشنک m در انجمن آموزش شیرنی پزی
    پاسخ ها: 0
    آخرين نوشته: 12-24-2013, 06:14 PM

کاربران برچسب زده شده

مجوز های ارسال و ویرایش

  • شما نمیتوانید موضوع جدیدی ارسال کنید
  • شما امکان ارسال پاسخ را ندارید
  • شما نمیتوانید فایل پیوست کنید.
  • شما نمیتوانید پست های خود را ویرایش کنید
  •